Historia parafii

Historia Parafii Rzymskokatolickiej

pw. Matki Bożej Śnieżnej w Filipowicach nad Dunajcem

Filipowice nad Dunajcem

Historia leżącej koło Zakliczyna naddunajskiej wsi Filipowice sięga 1360 roku, kiedy to Kazimierz Wielki stwierdza, że połowa wsi należy do rycerzy: Zmysława, Mikołaja i Grzegorza z Filipowic, a nie do samego Króla. Miejscowość ta położona jest nad Dunajcem w zachodniej części Gminy Zakliczyn przy drodze powiatowej Zakliczyn - Czchów.

Pierwszym właścicielem wsi którego imię pojawia się we wzmiankach źródłowych był Jan Filipowski herbu Szarza. Według lokalnego historyka i kronikarza Jędrzeja Mytnika Filipowice zostały założone przez rycerza Filipa, urzędnika z Sądu ziemskiego z Czchowa około 1400 roku, który zgodnie z przekazem historycznym, został nagrodzony włościami za waleczność podczas jednej z wojen za czasów Władysława Jagiełły. Filip wybudował tam dwór i nazwał miejscowość od swego imienia.

Początki parafii Filipowice – Kaplica fundacji Karola Lipskiego (1888 rok)

Historia malowniczo położonej nad rzeką Dunajec parafii, sięga końca XIX wieku i ściśle wiąże się ze zjawiskiem hydrologicznym - powodzią, która okazała się niebywale znacząca dla społeczności wyznaniowej obszaru wsi Filipowice. Efektem powodzi, stał się słynny drewniany krzyż przyniesiony 24 sierpnia – w święto św. Bartłomieja Apostoła - 1813 roku na skutek wielkiej wody na teren jednego z przysiółków Filipowic - Łęgu.

Krzyż ten jak opisuje w swoim przekazie Tadeusz Myszka mówiąc, że „słynie on jako cudowny, ludzie zyskują wiele Łask i dobrodziejstw za jego przyczyną. Istnieje podanie, że przed wybuchem wielkiej wojny światowej (I woja światowa) pan Jezus wiszący na tym krzyżu pokrywał się rosą. Źródło nie stwierdzają skąd żywioł przyniósł ten Krzyż. Woda pozostawiła go właśnie w Filipowicach, a lokalna społeczność zbudowała kapliczkę, w której go umieściła otaczając wielką czcią. Historia parafii Filipowice łączy się nierozerwalnie z postacią miejscowego dziedzica – Karola Lipskiego. To właśnie on, dostrzegając potrzeby religijne mieszkańców tej odciętej od głównych ośrodków wsi, ufundował w 1888 roku skromną kaplicę dworską. Została ona wzniesiona jako miejsce modlitwy i duchowego wytchnienia dla miejscowej ludności. Zatem cudowny Krzyż doczekał się okazalszej drewnianej świątyni i według artykułu autorstwa Tadeusza Myszki w 1901 roku właściciel dóbr Filipowice dziedzic Karol Lipski przeniósł powodziowy Krzyż
z przydrożnej kapliczki umieszczając go w głównym ołtarzu dworskiej kaplicy. Poświęcenie kaplicy miało miejsce dnia 5 sierpnia 1902 roku. Podczas owego poświęcenia obecny ówczesny proboszcz parafii w Czchowie ks. Józef Stopa zadał parafianom pytanie - jakie wezwanie powinien nosić kościół w Filipowicach? Ponieważ 5 sierpnia przypada liturgiczne wspomnienie Matki Bożej Śnieżnej, dlatego mieszkańcy Filipowic zdecydowali się na takie właśnie wezwanie.

Kaplica w Filipowicach początkowo była podporządkowana parafii w Czchowie. Wierni chętnie spieszyli na nabożeństwa niedzielne odprawiane przez księży przyjeżdżających z parafii Czchów lub pobliskiego Zakliczyna. Ponieważ Filipowice oddzielone są od Czchowa rzeką Dunajec, która często wylewała dlatego wierni z Filipowic pozostawali bez dostępu do posług religijnych; nie było możliwości wezwania kapłana do chorego, ochrzczenia dziecka, odbycia pogrzebu, ani uczestnictwa w Mszy Świętej zwłaszcza niedzielnej. Również dzieci szkolne traciły możliwość uczestnictwa w katechizacji, co w tamtych czasach miało ogromne znaczenie dla kształtowania tożsamości religijnej i społecznej.

Utworzenie ekspozytury.

Trudności te skłoniły lokalną społeczność do podjęcia starań o uniezależnienie się od parafii czchowskiej. Szczególną rolę odegrał w tym procesie ówczesny kierownik szkoły w Filipowicach – Piotr Myszka. To z jego inicjatywy rozpoczęto rozmowy
z władzami kościelnymi w sprawie utworzenia ekspozytury, czyli jednostki kościelnej pośredniej między kaplicą filialną, a pełnoprawną parafią. Do finalizacji przedsięwzięcia doszło w 1918 roku, gdzie oficjalnie utworzono w Filipowicach ekspozyturę. W 1921 roku ówczesny kościółek rozbudowano o nawę główną. Dodając piękniejszą oprawę cudownemu Krzyżowi, równocześnie ozdobiono prezbiterium. Krzyż ten artystycznie wykonany już wtedy zainteresował ks. Arcybiskupa dr. Leona Wałęgę oraz ks. kan. dr. Stanisława Bulandę, członka Diecezjalnej Komisji Artystycznej. Dzięki zaangażowaniu lokalnej ludności oraz poparciu Diecezji tarnowskiej, zakupiono również grunt pod budowę kościoła oraz wzniesiono prowizoryczny budynek plebanii dla księdza posługującego w Filipowicach.

Lata rozwoju wspólnoty parafialnej.

W 1918 roku funkcję pierwszego ekspozyta objął ksiądz Józef Waleń. Jego posługa przypadała na burzliwe czasy końca I wojny światowej i odzyskiwania przez Polskę niepodległości. Mimo licznych trudności, duchowny z oddaniem organizował życie religijne i społeczne we wsi, co umacniało pozycję Filipowic jako samodzielnego ośrodka duszpasterskiego.

Parafia Filipowice – powstanie

10 maja 1925 roku abp. Leon Wałęga utworzył we wsi Filipowice niezależną od Czchowa parafię, a rozbudowana wcześniej kaplica kościelna zaczęła pełnić rolę kościoła parafialnego. Granice parafii oraz uposażenie proboszcza wyznaczał biskup, wydając dokument erekcyjny- lokacyjny. Taki stan utrzymał się w parafii do czasów powojennych. Parafia pod wezwaniem Matki Bożej Śnieżnej w Filipowicach obejmuje również kaplicę w miejscowości Ruda Kameralna. Odpust ku czci Matki Bożej Śnieżnej patronki Kościoła wyznaczono na 5 sierpnia. Pierwszym proboszczem parafii w Filipowicach był Ks. Franciszek Chrzanowicz, ur. w 1875 r. w Nowym Wiśniczu. Niestety wyczerpany ciężką pracą i podupadającym zdrowiem zmarł 12 kwietnia 1932 r. i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Filipowicach. Z okazji 100 – lecia, parafia otrzymała pamiątkowy ryngraf, który otrzymał Ks. Chrzanowicz w dniu swoich prymicji w 1900 r. Ryngraf będący pamiątką Jego prymicji przekazali krewni Ks. Franciszka Chrzanowicza z Poznania. W młodej parafii bardzo szybko powstały bractwa: Adoracji Najświętszego Sakramentu, Komunii Świętej Wynagradzającej, Apostolstwa Modlitwy, róż Różańca Świętego, Bractwo Wstrzemięźliwości. Funkcjonowały następujące stowarzyszenia: Akcja Katolicka, Krucjata Eucharystyczna. Ostatnia spisana wizytacja kanoniczna w okresie międzywojennym datowana jest na 18 maja 1931 roku. Parafia w tym okresie liczyła 1610 katolików oraz 42 Żydów. Dane te pochodzą z Rocznika Diecezji Tarnowskiej z roku 1939. 1 listopada 1933, parafię objął ksiądz kanonik Jan Florek pochodzący z Podola. Był to kapłan o silnej osobowości i szerokich horyzontach, który kontynuował dzieło poprzednika i rozwijał strukturę parafialną. Po przejściu ks. kan. Jana Florka na emeryturę proboszczem został ksiądz Piotr Dziedziak, który podjął dalsze działania na rzecz wspólnoty parafialnej. Mianowany został 1 sierpnia 1937 roku. Następcą Ks. Piotra Dziedziaka był Ks. Kan. Stanisław Pyzik – gorliwy duszpasterz i dobry gospodarz parafii. Po przejściu na emeryturę, Jego następcą został Ks. Kan. Antoni Paprocki – budowniczy kościoła parafialnego. Kolejni proboszczowie to: ksiądz prob. Jan Nawała, ksiądz prob. Antoni Zoń i Ks. prob. Piotr Pabis. Wszyscy Oni włożyli swoje kapłańskie serce i trud w prowadzeniu filipowickiej owczarni do Pana Boga.

Budowa kościoła i współczesność

Najważniejszym etapem w historii parafii była budowa nowego, murowanego kościoła, który służy wiernym po dzień dzisiejszy. Świątynia ta powstała dzięki wysiłkom całej wspólnoty parafialnej, zarówno duchownych, jak i świeckich. Budowa rozpoczęta w 1978 r. kierowana była pod czujnym okiem Ks. Kan. Antoniego Paprockiego. Budowa prowadzona była etapami – najpierw powstał korpus kościoła, później dobudowano wieżę. Systematycznie też urządzona wnętrze kościoła na potrzeby kultu Bożego.

Kościół parafialny został dedykowany Matce Bożej Śnieżnej, co stanowi szczególny wybór – tytuł ten nawiązuje do rzymskiego sanktuarium Santa Maria Maggiore, a zarazem podkreśla maryjną pobożność lokalnej społeczności. Obecny kościół charakteryzuje się prostą, ale dostojną architekturą. We wnętrzu dominują elementy drewniane i ołtarz główny z wizerunkiem Matki Bożej. Parafia zachowała swój wiejski, rodzinny charakter, a życie wspólnoty koncentruje się wokół liturgii, katechezy i wydarzeń parafialnych.